İSTİĞFAR VE FAZİLETİ

KONUYLA İLGİLİ AYETLER

“Allah’tan, hem kendi günahın için hem de mümin erkeklerle mümin kadınlar için bağışlanma dile.” ( Muhammed,19)

“Allah’tan bağışlanma iste; çünkü Allah çok bağışlayan ve çok merhamet edendir.” ( Nisa, 106)

“Rabbini eksiksiz övgülerle överek tesbih et ve O’ndan bağışlanma dile. Çünkü O, kendisine tövbe ile yönelenlerin tövbelerini kabul eder.” (Nasr, 3)

“Takva sahipleri için Rableri katında mesken olarak içlerinden ırmaklar akan, içinde ebedi kalacakları cennetler, tertemiz eşler ve Allah’tan bir hoşnutluk vardır. Allah kullarını çok iyi görendir. O takva sahipleri, “Ey Rabbimiz, biz kesinlikle Sana iman ettik, bizi affedip günahlarımızı bağışla ve bizi ateş azabından koru” derler. Onlar sabırlıdırlar, doğru ve dürüsttürler, Rablerine yürekten bağlı olup mallarını O’nun yolunda harcarlar ve seher vakitlerinde istiğfar ederler.” (Al-i İmran, 15-17)

“Kim de bir kötülük yapar yahut Allah’ın koyduğu sınırları aşmak suretiyle) kendisine zulmeder de sonra Allah’tan bağışlanma dilerse, Allah’ı çok bağışlayıcı ve pek merhametli olarak bulacaktır.” Nisa, 110)

AÇIKLAMA

İstiğfar; mağfiret yani bağışlanma dilemektir. Her insan hata eder, günah işler. Nitekim Peygamber(sav) şöyle buyurmuştur: “Bütün insanlar günah işler, günah işleyenlerin en hayırlısı ise tövbe edenlerdir.” (Tirmizi, 2423)

İnsanın işlemiş olduğu günahlar ya bir farzı ihmal etmesi ya da bir haram işlemesi şeklinde tezahür eder. İnsan, mutlaka ikisinden birini yapar. Allah’a hamdolsun ki günahların bir ilacı vardır; istiğfar… İstiğfar, bağışlanmaya sebeptir, bunun için Allah (c.c) Kur’ân-ı Kerim’in birçok ayetinde bunu emretmektedir. “Bil ki Allah’tan başka hak ilah yoktur. Hem kendi günahın için hem de mümin erkeklerle mümin kadınlar için bağışlanma dile” Allah(c,c) bu ayette Peygamber (s.a.v)’e önce kendisinden başka mabudun olmadığını bilmesini, sonra da günahının bağışlanması için istiğfar etmesini emretmiştir. Hâlbuki Peygamber (s.a.v) ‘in gelmiş geçmiş bütün günahlarını Allah (c.c) affetmiştir; buna rağmen O’na, günahı için bağışlanma dilemesini emretmiştir. Devamla da şöyle buyurmuştur: “ mümin erkeklerle mümin kadınlar için de bağışlanma dile.”

Allah (c.c) istiğfarı emrederken birçok ayette, istiğfar edenleri de övmüştür. “… ve seher vakitlerinde istiğfar ederler.” (Al-i İmran,17) Yani onlar gecenin sonuna doğru günahları için bağışlanma dilerler. Alimler şöyle demişlerdir. Bu kimseler, teheccüde kalkarlar ve Allah (c.c) ibadet ederler, ancak amellerindeki kusurları ve eksiklikleri görünce de Allah’tan (c.c) bağışlanma dilerler.

KONUYLA İLGİLİ HADİSLER

Ebû Hüreyre (r.a)’dan rivayet edildiğine göre Allah Rasûlü (s.a.v) şöyle buyurmuştur:

“Vallahi ben, günde yetmiş defadan fazla tövbe ve istiğfar ederim.” (Buhari,5832)

İbn Ömer’den (r.a)’tan şöyle rivayet edilmiştir: Biz Allah Rasûlü (s.a.v)’in bir mecliste yüz defa:

“Rabbim! Beni bağışla ve tövbemi kabul eyle. Çünkü Sen tevbeleri çok kabul eden ve çok merhamet edensin.” Dediğini sayardık. (Ebu Davud,1295. Tirmizi,3356)

Enes (r.a)’tan şöyle rivayet edilmiştir: Allah Rasûlü (s.a.v) şöyle buyururken işittim:

“Allah Teâlâ şöyle buyurdu: Ey Âdemoğlu! Sen Bana(bağışlanman için) dua ettiğin ve Benden (bağışlanmanı) ümit ettiğin sürece, günahlarının ne kadar çok olduğuna bakmam, seni bağışlarım.

Ey Âdemoğlu! Günahların gökyüzünü dolduracak kadar çok olsa, sonra sen Benden bağışlanmanı dilersen, günahının ne olduğuna bakmam, seni bağışlarım.

Ey Âdemoğlu! Sen gökyüzünü dolduracak kadar çok günahla huzuruma gelsen; ancak Bana hiçbir şeyi ortak koşmamış olsan, Bende yeryüzü mağfiretle seni karşılarım.(Tirmizi,3463)

SONUÇ

İstiğfar, insanın hata ve günahları karşısında Allah’tan (c.c) bağışlanma dilemesini ifade bir kulluk biçimidir. Günah işleyen kimsenin Allah’ın (c.c) rahmetinden ümit kesmemesi ve samimiyetle bağışlanma dilemesi, ilahi mağfiretin kapısının açık olduğunu farkında olmasıdır. Hz. Peygamber ( s.a.v)’in kendisinin sıkça tevbe istiğfar etmesi, istiğfarın müminin hayatındaki önemi ortaya koymaktadır. Ayrıca hadislerde Allah’ın (c.c) kendisinden bağışlanma dileyen ve O’nun rahmetini ümit eden kulunu bağışlayacağı bildirilmektedir. Kanaatimce insanın kendi eksikliklerini bilerek bağışlanma dilemesi, kulluk bilincinin en önemli bir göstergesidir. Bu nedenle istiğfar, dil le tekrarlanan bir söz olmasının ötesinde, kişinin Rabbine karşı sorumluluğunu hatırlatmasına vesile olan bir ibadet olarak görülmelidir.

ŞERİFE ERDAL